Futsal dersinden çıkan çocuk “Bugün kontrol ve pas çalıştık” dediğinde, ne öğrendiğini anlamak için gol sayısını sormak yetmez. Hangi sözü duyduğunu, hangi oyun anını hatırladığını ve neyi yeniden sormak istediğini konuşabilirsiniz. Bu rehber top karşılama, pas ve şut hakkında ortak bir konuşma dili kurmaya yöneliktir. Bu rehber çocuklarla konuşmak isteyen ailelere yöneliktir; çocuk için teknik yeterlilik veya katılım uygunluğu kararı vermez. Futsal teknikleri konuşulurken notunuza önce çocuğun sorusunu, sonra antrenörün açıklamasını yazın; hangi oyun anını konuştuğunuzu çocuğun kendi sözleriyle aynı cümlede belirtin.
Tekniği anlamak
Bir tekniği konuşurken üç konuyu ayırın: Hareketin adı ne? O anda ne amaçlanıyordu? Sonuçta ne oldu? Örneğin çocuk “Pasım kötüydü” dediğinde, arkadaşına gönderdiği topu mu, pas vereceği kişiyi seçmesini mi, yoksa duyduğu bir eleştiriyi mi anlatıyor? “Kötü” sözcüğünü açıklamadan yeni bir çalışma önermek yerine, “Hangi pası hatırlıyorsun?” sorusuyla olayın kendisine dönün.
Antrenörün açıklamasıyla evdeki konuşmanızın amacı da farklı olabilir. Antrenör o gün belirli bir görev anlatmıştır; siz çocuğun bu açıklamadan ne anladığını öğrenmek istiyorsunuzdur. “Kontrol çalıştık” cümlesini “Topu her seferinde durdurmalısın” diye tamamlamayın. Derste kullanılan sözü, söylenmemiş bir kural eklemeden geri sorun. Çocuğun cevabı eksikse bunu bilgi toplamak için başlangıç sayın.
Top karşılama ve ilk temas neyi anlatır?
FIFA’nın teknik çalışması, yönlendirilmiş ilk teması ilerleme veya pasla ilişkilendirir. [1]
Aynı çalışmada top karşılamada ayak tabanı ve ayak üstünün kullanılması ele alınır. [1]
Ders konuşmasında “İlk temas” dendiğinde hangi karşılamanın kastedildiğini sorun. Çocuk top ayağına geldiği anı mı, daha sonra yaptığı hareketi mi anlatıyor? “Top sana geldiğinde ne yapmak istemiştin?” sorusu, onun hatırladığı amacı açabilir. Topun durması veya başka yöne gitmesiyle ilgili gözleminizi, nasıl olması gerektiğine dair kendi hükmünüzden ayrı tutun. Teknik gösterimi anlatacak kişiden, o günkü görevin açıklamasını isteyin.
Kurgusal örnek
Elif topu karşıladığı bir anda durduğunu anlatıyor; babası bunu başarılı bir kontrol sayıyor. Elif ise “Sonra arkadaşımın bulunduğu tarafa gitmek istemiştim” diyor. Aile, antrenöre “Elif’in hatırladığı amaç bu; sizin o görevde açıklamanız neydi?” diye soruyor. Burada topun durması hakkında doğruluk kararı verilmez. Kurgu, aynı hareket hakkında çocuğun amacıyla yetişkinin yorumunun farklı olabileceğini görünür kılar; bir tekniğin nasıl uygulanacağını öğretmez.
Bu konuşmadan çıkarılacak not “Kontrolü iyi” gibi genel bir etiket olmak zorunda değildir. “İlk temastan sonra ne yapmasının istendiğini sormak istiyor” daha belirli bir nottur. Böyle bir notu okuyunca hangi açıklamanın eksik kaldığını anlayabilirsiniz; çocuğun bütün futsal becerisine ilişkin bir değerlendirme yapmış olmazsınız.
Pas konuşmasında topu olmayan oyuncuyu da düşünmek
FIFA’nın pas çalışması, pas seçimini ve topsuz oyuncunun arkadaşına pas seçeneği oluşturmasını ele alır. [2]
Çocuğun pasını konuşurken “Top kime gitti?” sorusunun yanına “Sen kime vermek istemiştin?” sorusunu ekleyebilirsiniz. Bunlar aynı yanıtı gerektirmez. Seyrettiğiniz olayda arkadaşının nerede olduğunu görmediyseniz, bunu gördüğünüzü varsaymayın. “Ben tribünden diğer oyuncuyu seçemedim; sen neyi hatırlıyorsun?” diyebilirsiniz. Böylece yetişkinin sınırlı gözlemi, çocuğun anlatımının yerine geçmez. Pasın ulaşıp ulaşmadığı tek konuşma konusu olmaktan çıkar.
Kurgu: pas
Aras, arkadaşı ona top göndermediği için “Beni oyuna katmıyor” diyor. Annesi bunun nedenini hemen açıklamıyor. “Hangi anda bunu düşündün; arkadaşın o sırada nereye bakıyordu?” diye soruyor. Çocuk bilmiyorsa iki ihtimalden birini doğru ilan etmiyorlar. Antrenöre taşınacak soru, “Aras o anda pas beklediğini söylüyor; birlikte hangi olayı konuşabiliriz?” oluyor. Bu hayalî olay, arkadaşlığın niteliğini veya doğru pas seçimini kanıtlamaz.
“Pas seçeneği” gibi bir ifadeyi çocuğun kendi sözcükleriyle anlatmasını isteyebilirsiniz. Bir arkadaşının adını, bulunduğu yeri veya hatırladığı bir anı söylemesi mümkündür. Yanıtı futbol terimleriyle vermesi şartını koymayın. Sizin açıklamanız ile antrenörün kullandığı anlam farklıysa, çocukla birlikte aynı kişiden yeniden açıklama isteyin.
Şut konuşmasını yalnız gol sayısına bağlamamak
FIFA’nın şut çalışması, bitiriş için uygun alan bulmayı ve kaleye denemeyi konu edinir. [3]
Çocuk bir şutunu anlatmak istiyorsa, “Gol oldu mu?” sorusundan önce hangi anı seçtiğini öğrenin. “Top gelmeden önce ne yapmak istemiştin?” veya “Antrenör o görevde neye bakacağınızı söylemişti?” diye sorabilirsiniz. Bunlar şut tekniğine ilişkin düzeltme talimatları değildir. Amaç, görevin açıklamasını ve çocuğun hatırladığı olayı ayırmaktır. Teknik değerlendirme için antrenörden genel bir “İyi vurdu” yerine, hangi olayı yorumladığını anlatmasını isteyin.
Kurgu: şut
Mina iki şutunu da gol olmadığı için aynı şekilde anlatıyor. Birinde aldığı yönergeyi hatırladığını, diğerinde ise ne zaman şut beklendiğini anlamadığını söylüyor. Ailesi ilk şutu başarı, ikinciyi başarısızlık diye sınıflandırmıyor. Notları “İkinci olayda görevin açıklaması belirsiz kalmış” oluyor. Kurgu, gole dönüşmeyen her denemenin aynı konuşmayı gerektirmediğini örnekler. Buradan bir vuruş biçiminin doğruluğu, çocuğun yeteneği veya antrenman ihtiyacı hakkında sonuç çıkarılmaz.
Top sürmek
Antrenör top sürme çalışmasından söz ettiğinde, çocuğun hangi olayı hatırladığını sorun: Topla giderken bir yönü mü takip ediyordu, bir arkadaşına mı bakıyordu, yoksa rakiple karşılaştığı bir anı mı anlatıyor? Buradaki seçenekler yapılacak hareket talimatı değildir. Hangi görevin konuşulduğunu ayırt etmek için soru örnekleridir. “Top sürmeyi öğrendi” cümlesinin içinde hangi açıklamanın ve hangi olayın bulunduğunu öğrenmeye çalışın.
Çocuk “Top ayağımdan kaçtı” derse, önce bunu nerede yaşadığını ve antrenöre ne sormak istediğini anlatmasına alan açın. Evde yeni bir parkur tasarlamak veya izlediğiniz profesyonelin hareketini yaptırmak bu konuşmanın devamı olmak zorunda değildir. “Bir sonraki derste hangi kısmın açıklamasını isteyelim?” sorusuyla konuşmayı kapatabilirsiniz.
Ders hedefi
Temel teknikler başlığı geniştir. O günün açıklamasını öğrenmek için aşağıdaki sorulardan görüşmenize uygun olanları seçin. Bir antrenörün teknik terimler kullanması, sizin bunların hepsini bildiğinizi varsaymasını gerektirmez. Anlamadığınız sözcüğü doğrudan söyleyebilirsiniz. Yanıtı çocuğun duymasını istiyorsanız bunu da görüşmede belirtin.
- Bugünkü görevde top karşılama, pas veya şutun hangi bölümünü konuşuyorsunuz?
- “Kontrol” sözcüğünü bu görevde nasıl açıklıyorsunuz; çocuklar hangi anı gözlemliyor?
- Görevin amacıyla oyundaki kuralı birbirinden nasıl ayırabiliriz?
- Çocuğumun anlamadığı ifadeyi sizinle hangi yolla yeniden konuşabiliriz?
- Paylaştığınız yorum hangi olaya dayanıyor; o olayı bize tarif eder misiniz?
Çocuğun açıklaması
Notun başına duyulan sözü yazın; yanına çocuğun o sözden ne anladığını ekleyin. Son bölüm, antrenöre sorulacak soru olsun. Bu notun amacı teknik puan vermek değildir. Yetişkinin tahminini çocuğun cümlesiymiş gibi yazmayın. Çocuk bir olayı hatırlamıyorsa boş kalan yere kendi açıklamanızı yerleştirmek yerine, bunu hatırlamadığını kaydedebilirsiniz.
Kurgu: belirsizlik
Bora defterine “Tek pas” yazıyor. Kendi açıklaması “Sadece bir arkadaşıma mı pas vermeliyim, anlayamadım” oluyor. Ailesinin sorusu ise “Bu ifadeyi o görevde hangi anlamda kullandınız?” Bu örnek terime burada yeni bir teknik tanım koymaz. Hayalî bir yanlış anlamanın nasıl kaydedilebileceğini gösterir. Yanıt alındığında, Bora’ya “Şimdi bu açıklamadan ne anladın?” diye sorup ilk notun yanına kendi cümlesini ekleyebilirler.
Ders sonrası
Çocuğun bütün dersi anlatmasını beklemek yerine konuşmak istediği bir olayı seçmesine fırsat verin. “Bugün hiçbir şey öğrenmedim” dediğinde de hemen karşı çıkmayın; bununla hangi anı veya açıklamayı kastettiğini sorun. Elinizdeki not, ertesi dersin programını belirleyen bir reçete değildir. Açıklığa kavuşturmak istediğiniz konuyu hatırlatan bir konuşma kaydıdır.
- Duyulan teknik sözü, tahmin eklemeden yazdık mı?
- Hareketin adı, çocuğun amacı ve olayın sonucu ayrı mı?
- Antrenörün değerlendirdiği belirli olayı öğrenebildik mi?
- Bir sonraki görüşmede sorulacak konu çocuğun kendi sorusu mu?
Sık Sorulan Sorular
Öğrenme sırası?
Bu sayfa bütün çocuklar için bir öğretim sırası belirlemez. Antrenöre mevcut dersin amacını ve önceki açıklamayla bağlantısını sorun. “Geçen derste pası konuşmuştunuz; bugünkü görev hangi soruyu açıyor?” diyebilirsiniz. Bir terimin programa erken girmesini, çocuğun onu tamamladığı anlamında yorumlamayın. Neyi konuştuğunuzu belirlemek için o günün görevini öğrenin.
Terim anlaşılmadıysa?
Adını söylemek, o günkü açıklamayı nasıl anladığını göstermeyebilir. “Bu sözü hangi anda duydun?” diye sorun; hatırladığı olay üzerinden ilerleyin. Anlatamadığı bölümü antrenöre taşıyabilirsiniz. Çocuğun sözcük bulamamasını tek başına bir teknik eksiklik veya isteksizlik olarak adlandırmak yerine, hangi açıklamanın belirsiz kaldığını öğrenmeye çalışın.
Velinin yorumu?
Önce gördüğünüz olayı, ardından bunun hakkında sormak istediğiniz şeyi belirtin. “İki pasın da arkadaşa ulaşmadığını gördüm; bu görevde hangi açıklamayı vermiştiniz?” somut bir sorudur. “Pası yanlış öğrenmiş” ise nedeni bildiğinizi varsayan bir hükümdür. Teknik yorumunuz antrenörün açıklamasıyla çelişiyorsa, iki anlatımı çocuğa talimat olarak aktarmadan ilgili olayı birlikte konuşun.
Birlikte netleştirelim
Antrenörden gelen kısa bir notta “Pasları daha isabetli olmalı” yazıyorsa, hangi pasın konuşulduğunu öğrenin. “Top arkadaşına ulaşmadı mı, beklenen kişiye mi gitmedi, yoksa görevin açıklaması başka mıydı?” diye sorabilirsiniz. Bunlar olay hakkında üç ayrı sorudur; bir hata sınıflandırması veya teknik test değildir. Yanıtı çocuğa aktarırken antrenörün söylemediği bir ayak kullanımı, hız veya tekrar hedefi eklemeyin. Çocuğun kendi sorusunu notun yanında tutun.
Bir sonraki görüşmede “Pas çalışmasını tekrar edelim mi?” gibi genel bir istekten önce, açıklanmasını istediğiniz olayı söyleyin. Çocuk kontrol sırasında kullanılan bir sözü mü, pası alacak arkadaşını nasıl seçtiğini mi, yoksa şut görevinin neyi amaçladığını mı konuşmak istiyor? Bunlardan yalnız sizin merak ettiğinizi çocuğun sorusuymuş gibi sunmayın.
İlgili yazılar
Kaynaklar
- FIFA Training Centre, 29 Ağustos 2023: “Control under pressure”, giriş; “Coaching points”, taban/ayak üstü ve ilk temas maddeleri. Çocuklara uygulama reçetesi değildir.
- FIFA Training Centre, 29 Ağustos 2023: “Passing to keep possession”, giriş; “Coaching points”, topsuz oyuncu maddesi. Teknik bağlam; gelişim garantisi değildir.
- FIFA Training Centre, 29 Ağustos 2023: “Shooting in tight spaces”, girişteki amaç açıklaması. Teknik bağlam; yaş uygunluğu veya başarı ölçütü değildir.
