Futsalda fair play konuşması aile için yalnız bir maç kararının doğru olup olmadığını tartışmak değildir. Birinin sözünün kesilmesi, ortak eşyanın kimin elinde kalacağı veya bir anlaşmazlığın kime anlatılacağı da somut konuşma konularıdır. Burada ailelerin kendi durumuna göre seçebileceği sorular ve kurmaca örnekler var. Bunlar oyunun resmi kurallarının özeti, hakem kararı veya çocuk davranışını puanlayan bir ölçek değildir. Bir soruyu açık kurmak, mutlaka aynı sonuca ulaşılacağı anlamına gelmez. Amaç, bugünkü olayda neyin söylendiğini, neyin görülmediğini ve hangi açıklamanın istendiğini birbirinden ayırabilmektir. Çocuğun yaşından veya tek bir olaydan kalıcı kişilik sonucu çıkarılmıyor.
İtiraz
Çocuk salondan çıkarken “Bu adil değildi” diyebilir. Yetişkin bu cümleyi hemen “Kim hile yaptı?” sorusuna çevirmek yerine hangi olayı kastettiğini öğrenmek için yer açabilir: “Hangi anda böyle düşündün, sana ne söylendi?” Çocuk topun dışarı çıktığını, arkadaşının kendisinden önce konuştuğunu veya bir eşyasının sorulmadan alındığını anlatabilir. Bunlar aynı tür anlaşmazlık değildir. Oyun kararının açıklanması ile eşyayla ilgili bir sorunun konuşulmasını ayrı tutmak, aile için bir not düzenleme seçeneğidir. Ailenin görmediği bölüm varsa “O anı ben görmedim” demesi mümkündür. Bir tahmin, görüntüsünü görmediğiniz olayın yerine kesin anlatı olarak konulmaz.
Örneğin aile “Top dışarı çıktığında söylenen kararı anlayamadık; bunu kiminle konuşabiliriz?” diye sorabilir. Bu, kararın değiştirilmesini garanti eden bir başvuru yolu değil, açıklama istemek için oluşturduğumuz örnek cümledir. Salonda kullanılan iletişim yolunu oradaki ilgili kişiden öğrenmek gerekir. Burada hakeme ne zaman itiraz edilebileceği, cezanın ne olacağı veya belirli bir ligde hangi kuralın geçerli olduğu söylenmiyor. Evdeki konuşmayı oyunun içindeki talimatla karıştırmayın. İlk gelişte kimlerle tanışılacağını başlangıç yazısından ayrı bir konu olarak ele alabilir, bugünkü açıklama sorusunu o tanışma konuşmasına ekleyebilirsiniz.
Söz
FA söyleşisinde farklı futsal tercihleri konuşmacı görüşü olarak anlatılır.
İki çocuk aynı anı farklı anlatabilir. Ailenin bir çocuğun cümlesini diğerinin ağzına koymaması için önce anlatımların kime ait olduğunu belirtmek bir seçenek olabilir. “Eren beklediğini söylüyor; Selin kendisine başka bir şey söylendiğini hatırlıyor” gibi bir not, ikisinin aynı kelimeyi kullanmasını zorunlu tutmaz. Örnek adlar gerçek kişileri temsil etmiyor. Bir yetişkinin daha düzgün kurduğu uzun cümle, çocuğun söylediği kısa cümlenin aynısı değildir. Kelimeyi anlayamadığınızda “Burada beklemek derken neyi anlatıyorsun?” diye sorabilirsiniz. Çocuğun verdiği yanıtın sizin hazırladığınız açıklamaya uymaması, yanıtı düzeltmeniz gerektiğini tek başına göstermez.
Söz kesildiğinde kullanılabilecek bir hatırlatmayı birlikte seçmek de özgün bir aile örneğidir: “Cümlemi bitirebilir miyim?” veya “Bir sorum daha var” denebilir. Bu ifadeler bir konuşma yönteminin doğrulanmış basamakları değildir; çocuk kullanmak istemezse başka söz seçebilir. Yetişkin, yanında bulunmasının istendiği bir görüşmede önce kimin ne anlatacağını sorabilir. Çocuk yalnız bir kısmını kendi anlatmak, kalan soruyu yetişkine bırakmak isteyebilir. Konuşmayı onun yerine tamamlamakla yanında durmak aynı şey değildir. Çocuğun hiç konuşmaması halinde bunu karakter, cesaret veya adil oyun anlayışı hakkında notlandırılmış bir sonuç saymıyoruz.
Görseldeki üç kartı soldan sağa tamamlanacak bir görev dizisi gibi okumak gerekmiyor. İlk kart sözünü duyurmak isteyen kişinin ne anlatacağını soruyor. İkinci kart eşyası hakkında ona ne sorulmasını istediğini ele alıyor. Son kart konuyu kimlerin duymasının istendiğini soruyor. Aile o gün yalnız eşya kartından bir cümle seçebilir; diğer kartları doldurmak zorunda değildir. Oklar oyun hareketini, pas yönünü veya resmi başvuru sırasını göstermez. Soruların tamamını sormak, verilen yanıtları kaydetmek veya çocuğa bu şemayı ezberletmek bu yazının önerisi değildir. Şema bir konuşma yardımcısıdır; katılım, izin veya uygunluk belgesi değildir.
Eşya
Kurmaca bir örnekte Arda kendi topunu getirmiş, çalışma bitince topun başka bir çantaya konulduğunu görmüştür. Aile, “Ortak kullanılan top ile bizim getirdiğimiz top hangisiydi?” sorusunu hazırlayabilir. Bu soru başka bir çocuğun bilerek aldığı sonucunu içermez. İsim, renk veya işaret gibi eldeki ayrıntıyı söyleyebilirsiniz; emin olmadığınız bir ayrıntıyı eklemeyin. O gün eşyanın nasıl kullanılacağı önceden açıklanmamışsa açıklama istenebilir. Topun kişisel eşya olması, oyunda kullanılmasının teknik olarak onaylandığı anlamına da gelmez. Eşyanın kime ait olduğunu konuşmakla kullanımına uygunluk kararı vermek farklı işler olarak kalır.
| Olay | Soru |
|---|---|
| Kurmaca Arda kendi topunu göremiyor. Salondaki benzer topun kendisininki olduğundan emin değil; ailesi de işareti hatırlamıyor. | Kendi topumuzu nerede arayabiliriz? Getirilen kişisel toplar ayrı bir yere bırakılıyor mu? Benzer görünen topu almadan önce kime soralım? |
| Kurmaca Selin, arkadaşının kendi üstlüğünü denemek istediğini anlatıyor. Selin bunu istemediğini söylemiş; konuşmanın devamını aile görmemiş. | Hangi sözünü iletmemi istersin? Eşyanla ilgili soruyu birlikte mi soralım? Görmediğimiz bölüm hakkında tahmin yürütmeden kendi cümleni nasıl aktaralım? |
Bu iki örnekte paylaşmak ile sorulmadan kullanmak aynı kelimeye sıkıştırılmıyor. Aile “Adil davranmak için her eşyayı vermelisin” gibi bir sonucu buradan çıkaramaz. Metin kişisel eşyanın paylaşımına ilişkin kurum kuralı koymaz; o günkü uygulamayı ayrıca sormak gerekir. Bir çocuk kendi eşyasını vermek istemediğinde yetişkin bunu otomatik olarak kötü takım arkadaşı olma etiketiyle anlatmak zorunda değildir. Ortak eşyanın kullanılmasıyla kişisel üstlüğün ödünç verilmesini ayrı sorularla konuşabilirsiniz. Eşyayı hazırlama ile ortamı teknik olarak onaylama ayrımını eşya bağlamında da koruyun; burada malzeme yeterliği ölçülmüyor.
Ayrım
FIFA’nın 2016 festival haberinde çocukların kişisel futsal tercihleri aktarılır.
“Herkes aynı şeyi istiyor” yerine konuşulan kişinin ne söylediğini belirtmek bir anlatım tercihi olabilir. Kurmaca Eren maçın sonucunu konuşmak isterken Selin beklerken ne yapacağını sormak isteyebilir. İkisinin sorusunu tek bir ortak cümleye dönüştürmek zorunlu değildir. Farklı konu seçmeleri, birinin daha çok sporcu olduğuna ilişkin ölçüm sunmaz. Yetişkin önce ortak olan ayrıntıyı, sonra ayrı kalan soruyu yazabilir: “İkisi de konuşmanın kesildiğini söylüyor; açıklanmasını istedikleri konu farklı.” Bu örnek bir araştırma bulgusu değil, bizim oluşturduğumuz not biçimidir. Bugünkü tercih bir sonraki günün isteğini veya bir kişilik özelliğini kanıtlamaz.
| Not | Yorum |
|---|---|
| Çocuk “Sorum bitmeden başka konuya geçildi” dedi. Aile görüşmenin yalnız son bölümüne katıldı; öncesinde ne konuşulduğunu bilmiyor. | Bu cümleyi çocuğa ait söz olarak aktarabilirsiniz. Karşıdaki kişinin niyetini, bütün konuşmanın içeriğini veya başka çocuğun yaşadığını bu nottan belirlemiyoruz. |
| Bir yetişkin “Topu sırayla almıştınız” diye hatırlıyor. Çocuk bunun kendi getirdiği top olduğunu vurguluyor; hangi topun kullanıldığı henüz açıklanmadı. | Hatırlanan sıra ile eşyanın kimliğini ayrı sorabilirsiniz. Eksik ayrıntıyı sormak, bir tarafın bütün anlatısını yanlış ilan etmek anlamına gelmek zorunda değildir. |
Görüşme sonrası notta bir bölüm “Söylenen”, bir bölüm “Açık kalan soru” olabilir. Böylece henüz yanıtlanmamış “Top nereye konuldu?” sorusunu, verilmiş bir yanıt gibi yazmazsınız. Not tutmak her aile için gerekli değildir; kısa bir konuşma da seçilebilir. Kayıt yaptığınızda gerçek çocukların kişisel ayrıntılarını herkese açık bir örnek listesine eklemek bu yazının amacı değildir. Aynı olayı yeniden anlatırken duyduğunuz sözü kendi yorumunuzdan ayırmaya devam edin. Burada olay soruşturması, resmi kayıt standardı veya hukuki delil oluşturma yolu önerilmiyor. Not, yalnız iletmek istediğiniz soruyu hatırlatacak kadar kısa tutulabilecek bir aile seçeneğidir.
Çevre
Bir konuyu kimlerle konuşacağınızı seçerken her ayrıntının bütün gruba anlatılması gerektiğini varsaymayın. Çocuk topunun yerini sorabilirken kendisine ait başka bir konunun yalnız belirli bir kişiyle konuşulmasını isteyebilir. “Bu soruyu birlikte kime götürelim?” cümlesi o ayrımı öğrenmek için kullanılabilir. Bu metin mutlak gizlilik sözü, bildirim yolu veya yerel hizmet kuralı belirlemiyor. Konuşmanın gerektirdiği sorumlulukları üstlenecek kişi ve mevcut kurum uygulaması ayrıca öğrenilmelidir. Aile grubu mesajı, kişisel görüşme ve genel duyuru aynı şey değildir. Hangi sorunun hangi kişiye yöneltileceğini, konuyla ilgisiz ayrıntıları eklemeden düşünmek için bu örnekten yararlanabilirsiniz.
Kapak fotoğrafı da bir anlaşmazlığın çözülmüş olduğunu gösteren olay kaydı olarak kullanılmıyor. Mavi zeminde top çevresinde duran kişiler, koniler ve yazı tablası görülüyor. Bir önlük veya boyunda asılı nesne, kişinin mesleğini ya da resmi görevini burada doğrulamaz. Fotoğraftaki duruşlardan hakem kararı, doğru oyun tekniği veya çocukların verdiği izin çıkarılmıyor. Ortak sohbeti yalnız fotoğraf üzerinden yorumlamayın. O gün açıklanması gereken cümle veya eşya sorusu varsa onu ayrı belirtin. Bir görüntüde gülümseme görülmesi, herkesin aynı düşüncede olduğunun kanıtı gibi sunulmamalıdır; zaten kişilerin gerçek görüşlerini bu fotoğraftan bilmiyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İtiraz nedir?
Bu yazıda itiraz, aile konuşmasında açıklanmasını istediğiniz somut konuyu adlandırmak için kullanılıyor; oyundaki resmi anlamı öğretilmiyor. Çocuk “Bu kararı anlayamadım” dediğinde hangi anı kastettiğini sorabilir, gerekli açıklamayı kimden isteyeceğinizi öğrenebilirsiniz. Kararın değişip değişmeyeceğine bu metin karar vermez. Anlaşmazlığın nedeni kişisel bir eşya ise bunu maç kararının arasına gizlemek yerine ayrı sorun. Aynı cümlede hem topun dışarı çıkışını hem üstlüğün alınmasını çözmeye çalışmak yerine iki konuyu ayırmak, ailenin kendi sorusunu düzenlemek için seçebileceği bir yazım yoludur.
Eşya paylaşılmalı mı?
Buradan her eşyayı paylaşma zorunluluğu ya da bütün paylaşmayı reddetme kuralı çıkmaz. Önce hangi eşyanın ortak, hangisinin kişisel olduğu ve o gün kullanımının nasıl açıklandığı sorulabilir. Kişisel topun salona getirilmiş olması teknik kullanım onayı değildir. Çocuk kendi sözünü iletmek isterse yanında olmanızı isteyip istemediğini öğrenebilirsiniz. Kurmaca top örneğindeki sorular bir sonuç vaadi taşımaz; topun bulunacağını veya anlaşmazlığın çözüleceğini garanti etmez. Kişileri “bencil” ya da “örnek sporcu” diye etiketlemeden, bugünkü eşya ve açıklama sorusuyla sınırlı bir konuşma hazırlanabilir.
Herkese anlatalım mı?
Her konuşmanın genel gruba aktarılması gerektiğini varsaymıyoruz. Sorunun kime ait olduğunu ve hangi açıklamanın istendiğini belirlemekle başlayabilirsiniz. Çocuğun bir tercihini başkalarının bütün tercihlerini açıklayan cümleye dönüştürmeyin. Bir sonraki gelişte yalnız bir açık sorunun konuşulması seçilebilir; bu bir takvim veya devam zorunluluğu değildir. tercihler ile ilgili ayrı konuşmayı bugünkü eşya veya itiraz konusuna karıştırmadan bırakabilirsiniz. Yanıt gelmemesi halinde buradan kişilik, gelişim, yetenek veya katılım uygunluğu kararı üretilmez. Yazı, eksik kalan soruyu fark etmek ve gerçek bağlamda doğru kişiye yöneltmek için özgün örneklerle sınırlıdır.
