Krikette Çeviklik: 8–10 Yaş İçin Hareket Rehberi

Kriket çeviklik çalışmaları, hızlı ilerlemeyi, bedenin yönünü değiştirmeyi ve bir işarete yanıt vermeyi birbirinden ayırarak anlaşılabilir.

Krikette oyuncunun rolü ve bulunduğu alan

ECB’nin başlangıç açıklamasında takımlar vuruş ve saha rollerini sırayla üstlenir. Vuruş tarafında iki oyuncu birlikte bulunur; sayı için koşu, pitch’in iki ucu arasında yer değiştirmeyle anlatılır. Pitch bütün oyun alanı değil, ortadaki belirli bölümdür. Bu nedenle kriketteki hareketin nerede gerçekleştiğini anlatırken pitch ile bütün sahayı ayırmak gerekir.

Çeviklik açısından yalnız oyuncunun ne kadar ilerlediği değil, ilerlerken yönünün değişip değişmediği de önemlidir. Aynı başlangıç ve bitiş noktalarına ulaşan iki hareket, arada farklı yollar içerebilir. Başlangıç yanıtı ve ilerleyiş farklıdır. Bu nedenle kriket görüntüsünde oyuncunun rolünü, yer değiştirmesini ve hareketin hangi anda başladığını birlikte düşünmek gerekir. Aşağıdaki iki sahne özgün kurmacadır; hareket parçalarını somutlaştırır, gerçek bir çocuğun değerlendirmesini veya denenmiş bir çalışmayı bildirmez.

Sürat, tepki ve yön değişikliğini ayırmak

ASC’nin fiziksel kavramları:

Vuruş hareketiyle koşu hareketi aynı şey değildir

ICC, batting kavramını sayı elde etmek amacıyla sopayla topa vurmak olarak açıklar.

Bu tanımın hareket açısından önemli tarafı, bir araçla topa yönelik eylemi adlandırmasıdır. Sopa kullanımıyla oyuncunun yer değiştirmesi ayrı ayrıntılar olarak anlatılabilir. Sadece sopanın hareket ettiği anı gösteren bir görüntü, oyuncunun oyun alanındaki sonraki ilerleyişini içermez. Aynı oyuncunun başka bir bölümde ilerlemesi ise vuruşun uygulanışını açıklamaz. İki bölümün art arda gelmesi onları aynı fiziksel hareket yapmaz. Vuruş tekniğinin ayrıntıları yerine burada eylemin türüyle yer değiştirme arasındaki fark ele alınır.

ECB’nin koşu açıklaması pitch’in iki ucunu başlangıç bilgisi olarak verir. Böylece “sopa topa yöneldi” ile “oyuncu pitch üzerinde ilerledi” ifadeleri ayrı hareketleri anlatır. İlk ifade bir araçla top arasındaki eyleme, ikincisi oyuncunun oyun içindeki yerine odaklanır.

Kurmaca sahne 1: Bir çocuk kriket çiziminde vuruş anı ve sonraki koşu iki karede gösterilsin. Koşu karesindeki oyuncu pitch’in diğer ucuna ilerliyor. Kareleri karşılaştırırken önce hareket eden şeyi ayırırız: birinde araç ve top ilişkisi, diğerinde oyuncunun konumu öne çıkar. İkinci karede ara konumlar yoksa yalnız varılan yeri biliriz. İlerleyiş boyunca yön değişikliği görülüp görülmediği, başlangıç ve son noktalarından ayrı bir bilgidir. Koşmakla yön değiştirmek, çizimde ayrı fiziksel ayrıntılardır.

Saha oyuncusunun konumuyla topun konumunu ayrı okumak

Saha rolü, vuruş rolünden ayrıdır. Bütün oyun alanında bulunan saha oyuncusunun yerini anlatırken pitch üzerindeki koşuyla aynı alanı tarif ettiğimizi varsaymamalıyız.

Kurmaca sahne 2: Çocuk kriketini anlatan başka bir çizimde saha oyuncusu ve top farklı işaretlerle gösterilsin. İlk karede top bir yerde, oyuncu başka yerde olsun; ikinci karede iki işaretin de yeri değişsin. Topun çizgisiyle oyuncunun çizgisini ayrı izlediğimizde aynı yolu göstermediklerini görebiliriz. Oyuncunun yer değiştirmesi bedene ait hareket bilgisidir; topun çizgide ilerlemesi ise nesneye ait bilgidir. Topun daha uzakta gösterilmesi, oyuncunun ne kadar hızlı veya hangi yoldan ilerlediğini açıklamaz.

Saha oyuncusunun hareketinde başlangıç konumu, ara konumlar ve son konum ayrılabilir. Örneğin çizimde önce bir yöne ilerleyen, ardından farklı yöne dönen bir oyuncu varsa yön değişikliği çizimin ayrı bir bölümüdür. Bir işarete yanıtın başlamasıyla yön değişikliği ayrı hareket parçalarıdır. İşaretin ne zaman belirdiği gösterilmiyorsa tepkinin zamanını çizimden çıkaramayız. Buna karşılık ara konumlar görünüyorsa bedene ait güzergâhı tarif edebiliriz. Böylece saha oyununun hareketli oluşunu tek bir “hızlıydı” sözüne sıkıştırmadan, hangi fiziksel ayrıntının gerçekten bulunduğunu açıklayabiliriz.

Çocuk kriketinde beden hareketi ve top becerisi

ECB’nin Birleşik Krallık Dynamos tanıtımında hareket ve temel top kullanımıyla başlayan ısınma, beceri çalışması ve maç bölümü yer alır. Maçta vuruş, bowling ve saha oyunu bulunur. Bu oturum açıklaması, çocuk kriketinde yalnız bedenin yer değiştirmesinin değil, topa ilişkin farklı oyun rollerinin de ele alındığını gösterir.

Isınmada ele alınan hareket, beceri bölümünde açıklanan konu ve maçta üstlenilen rol ayrı başlıklardır. Bir becerinin tek başına ele alınmasıyla oyun içinde başka rollerle birlikte bulunması aynı bölüm değildir. Çocuk oturumunu tanıtırken bu ayrımı göstermek, bütün dersi tek bir hareket adıyla anlatmaktan daha somuttur. Dynamos tanıtımında geçen bowling ve saha oyunu gibi rol adları da hangi bölümün anlatıldığını belirlemeye yardımcı olur.

Bir ders açıklamasında topun bulunduğu bölümle yalnız oyuncunun yer değiştirdiği bölümün ayrı ayrı gösterilmesi, hareketin neye ilişkin olduğunu görünür kılar. Topla ilgili her bölümde aynı oyun rolü bulunması gerekmez. Anlatımın yalnız “çeviklik yaptık” cümlesiyle kalması yerine, hangi oyun bölümünden söz edildiğinin belirtilmesi daha belirli bilgi verir. Bunun için çocuk adına bir sonuç yazmaya değil, etkinliğin içeriğini açık anlatmaya ihtiyaç vardır.

FIFA’nın çocuk yakalamacasında somut hareket koşulları

FIFA Training Centre’nin 8–12 yaş futbol kategorisindeki örneğinde dört grup farklı köşelerden başlar. Isınma oyununun başlıca kuralları ve hareket konuları şöyledir:

• Bir grup yakalayıcıdır; yakalanan oyuncu başlangıç köşesine döner.
• Yakalama dokunuşuna yalnız sırtta izin verilir.
• Oyun için güvenli bir alan oluşturulması istenir.
• Farklı koşma veya hareket biçimleri denenebilir.
• Yön değiştirme, yakalayıcıdan sıyrılma, hızlı koşma ve hızlı tepki birlikte ele alınır.

Alanı büyütmek kolaylaştırıcı, küçültmek zorlaştırıcı seçenek olarak sunulur. Yakalayıcının elde top taşıması kolaylaştırıcı; diğer oyuncuların top taşıması veya sürmesi zorlaştırıcı seçeneklerdendir. Böylece yalnız oyunun adı değil, alan ve oyuncuya verilen iş de önem taşır. Bu futbol kaynaklı genel hareket örneği, kriket çalışmasının etkisini ölçen bir araştırma değildir.

Çevikliğin yanında diğer fiziksel başlıklar

NSCA gençlerde temel hareket becerileriyle temel kas kuvvetini birlikte ele alan çok bileşenli hazırlığı önerir. Çocukların gelişim hızları ve fiziksel uygunlukları değişebilir. Çeviklik başlığını bu farklılıkların yerine geçen tek bir sporcu özelliği gibi düşünmemek gerekir.

CDC, çocukların keyif aldıkları, yaş ve beceri düzeylerine uygun etkinliklerin teşvik edilmesini belirtir; örnekler arasında koşarak kovalamalı oyunlar da vardır.

Nemours okul çağındaki çocuklarda kısa, daha yoğun hareket bölümlerinin hafif hareket veya dinlenmeyle dönüşümlü olabildiğini anlatır. Bu nedenle oturumun bütün süresiyle hareket edilen bölümler aynı bilgi değildir.

Bu farklı fiziksel başlıkları ayrıca incelemek için krikette kuvvet konusuna ve krikette dayanıklılık konusuna geçebilirsiniz. Buradaki çeviklik açıklamasının odağı ise oyun içindeki hareketin farklı parçalarını tanımaktır.

Görünen hareket ile ölçüm sonucunu ayırmak

“Oyuncunun yeri değişti” gözlenen bir ayrıntıyı anlatır. “Daha çevik oldu” ise değişim iddiasıdır. İkinci ifade için hangi özelliğin, hangi koşullarda ve neyle karşılaştırılarak değerlendirildiği açıklanmalıdır. Görüntüdeki tek bir hareket, karşılaştırma yöntemini kendi başına vermez.

Görüntünün yalnız son bölümünü izlediğimizde önceki hareketleri tamamlayarak anlatmamalıyız. Örneğin son konum görünüyorsa “son konum” demek, bütün yolu görmüş gibi konuşmaktan daha açıktır. Oyuncunun rolü biliniyorsa onu da eklemek mümkündür. Kriketin kurallar ve fair play başlığı, oyun bağlamıyla ilgili ayrı bir okuma alanıdır. Buradaki karşılaştırma ise hareketin betimlenmesiyle bir sonuç iddiasının hangi noktalarda farklılaştığını gösterir.

Bir çocuk dersinden istenebilecek somut açıklamalar

• Çeviklik başlığında gösterilen hareket hangi oyun rolüne ait?
• Oyuncunun konumu mu, topun hareketi mi, araçla topa yönelik eylem mi anlatılıyor?
• Yalnız başlangıç ve son mu gösteriliyor, ara hareketler de görünür mü?
• Oyunun alanı veya oyuncuya verilen iş değiştirildiğinde hangi koşul farklılaşıyor?
• Bir sonuç iddiası varsa gözlem mi, ölçüm mü, karşılaştırma mı bildiriliyor?

Yanıtta kullanılabilecek somut bilgiler, bölümün adı, oyundaki rol ve gerçekten gösterilen hareket parçasıdır. Bunlar açıklandığında çeviklik başlığı tek bir sıfat olarak kalmaz. Çocuğu diğerlerinden üstün veya geride ilan etmek yerine etkinlikte neyin ele alındığı anlaşılır. Soruların amacı evde yeni bir program hazırlamak değil, dersin fiziksel içeriğini görünür kılmaktır.

Uygulama sınırları

Bu rehber kişisel katılım veya sağlık uygunluğu kararı, süre, tekrar, yük ya da kazanım garantisi vermez. FIFA’nın oyun kuralları bir örneğin koşullarını açıklar; bütün çocuk ve ortamlar için güvenlik garantisi oluşturmaz. Genel oyun örneği krikete özgü kazanım araştırmasının yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Sürat ve tepki süresi aynı özellik mi?

Hayır. Sürat hızlı hareket kapasitesini; tepki süresi uyarana yanıt vermek için geçen zamanı anlatır.

Sopanın hareketi oyuncunun koşusunu açıklar mı?

Batting tanımı sopayla topa vurarak sayı elde etme eylemidir. Oyuncunun yer değiştirmesi ayrı bir hareket ayrıntısıdır.

FIFA yakalamacasında alan değişince ne farklılaşıyor?

Kaynak alanı büyütmeyi kolaylaştırıcı, küçültmeyi zorlaştırıcı seçenek olarak sunar; aynı oyunun koşulları farklılaşır.