“Kaymayı öğrendim” cümlesini duyan bir yetişkin, çocuğun tam olarak neyi anlatmak istediğini hemen bildiğini düşünebilir. Oysa buz pateninde öğrenme kelimeleri, günlük konuşmada farklı anlam yükleri taşır. Bu editoryal metin fiillerin kullanıldığı cümleleri açar; kaymanın nasıl yapılacağını anlatmaz ve çocuğa becerisini göstermesi için görev vermez. Kelimenin adını bilmek, açıklamasını duymak ve kişisel deneyimden söz etmek aynı anlatım değildir. Aile, bu ayrımı çocuğun kendi sözleriyle konuşabilir. Buradaki hayalî örnekler sınanmış bir ders yöntemi veya kişisel uygunluk değerlendirmesi sayılmaz.
Kapak görseli hakkında: Kola uzanma önerilen öğretim tekniği, denge desteği veya sağlık müdahalesi değildir. Beyaz önlük ve tablet doktorluk ya da uzmanlık kanıtı değildir. Görüntüden çocukların yaşı veya yetişkinin mesleki yeterliliği doğrulanamaz; görüntü evde hareket uygulama talimatı değildir.
Fiilin tek başına değil cümle içinde anlam taşıması
“Kaymak” sözcüğü tek başına görüldüğünde aile kendi bildiği anlamı düşünür. Çocuk ise “Kaymak hakkında bir soru sordum” veya “Kaymak kelimesini duydum” diyor olabilir. Bu cümlelerde aynı fiil yer alır, fakat anlatılan şey aynı değildir. Aile yalnız fiili seçip cümlenin geri kalanını silerse konuşmanın konusu değişir. Bu yazı fiili teknik olarak tanımlamaz. “O kelimeyle hangi cümleni anlatıyorsun?” sorusu, çocuğun söylediği şeyin bir konuşma mı, bir merak mı olduğunu anlamaya yönelik seçenek olarak sunulur.
Yetişkinin kendi cümlesi de aynı dikkatle ele alınabilir. “Bugün kaymayı öğrendin” demek, çocuğun anlatısını yetişkinin tamamladığı bir sonuca dönüştürebilir. Çocuk bunu söylemediyse aile kendi beklentisini ayrıca ifade edebilir: “Ben öğrenmek kelimesini böyle düşünmüşüm.” Böylece cümle, çocuk adına kurulmuş kesin bilgi gibi durmaz. Bir fiilin olumlu duyulması, onun işaret ettiği davranışın gösterildiğini kanıtlamaz. Metin burada hareket örneği veya uygulama basamağı üretmeden dilin kapsamını konuşur; kelimeler bir gösteri talebine bağlanmaz.
Öğrendim sözünün çocuğun hangi anlamını taşıdığını dinlemek
Tamamen kurmaca aile konuşması: Ada, “Bugün bir şeyi öğrendim” der. Babası, “Öğrenmek derken neyi anlatıyorsun?” diye sorar. Ada, “Daha önce bilmediğim bir kelimenin nerede kullanıldığını duydum” der. Babası, “Senin cümlende öğrenmek, o kelime hakkında bilgi duymakmış” diye karşılık verir. Ada, “Evet, başka bir şey söylemiyorum” diye ekler. Bu kurmaca bir öğrenme başarısı kaydı değildir. Bir çocuğun söylediği fiilin yetişkin tarafından bedensel beceriye çevrilmemesini gösteren özgün bir sohbet örneğidir.
Başka bir çocuk öğrenmek sözcüğünü farklı bir anlamda kullanabilir; burada bütün çocuklar için bir sözlük tanımı seçilmez. Aile çocuğun kendi cümlesini açıklamasını merak edebilir. “Bunu bana aynı kelimelerle tekrar et” gibi bir talep ise konuşmayı hatırlama ödevine dönüştürebilir. Bu metin böyle bir doğruluk ölçütü kurmaz. Çocuk açıklamayı değiştirebilir veya kelimenin anlamından emin olmadığını söyleyebilir. Yetişkin, değişikliği kişisel özellik veya ders sonucu olarak yorumlamak yerine hangi cümlenin şimdi anlatıldığını sorabilir. Sözcüğün konuşmadaki işlevi, çocuğun bütün öğrenmesini temsil etmez.
Terim tanıtımının ait olduğu disiplini unutmamak
ISU eRink’in kamuya açık ana sayfası, disipline özgü terim açıklamalarını tanıtır. Bu ana sayfa bilgisinden her buz pateni dersine ortak sözlük çıkarılmaz. Kelimenin kendi konuşmadaki anlamını sormak editoryal öneridir; kurs içeriğinin okunduğu, yöntemlerin incelendiği veya hareket öğretildiği iddiası değildir.
Aile internette karşılaştığı bir kelimenin kendi çocuğunun dersinde de aynı anlamda geçtiğini düşünmemelidir. Terimin hangi disipline ve hangi açıklamaya ait olduğu bilinmeyebilir. “Bu kelime bizim görüşmemizde nasıl kullanılıyor?” diye yerel muhataba soru yöneltmek mümkündür. Burada bir sözlük maddesi aktarılmaz veya başka disiplinin anlatımı gündelik derse taşınmaz. Bir ana sayfa tanıtımı, bağlı eğitimlerin bütün ayrıntısını içerdiği kabul edilen bir belge değildir. Kelimenin görüldüğü yer ile onun aile konuşmasındaki yeri birbirine eklenmeden ayrı ele alınabilir.
Bir kelime açıklamasını bütün anlatının özeti yapmamak
Çocuk bir terimin anlamını merak etmiş olabilir, fakat günü yalnız o terimden ibaret değildir. Aile, kelimeyi anladıktan sonra çocuğun diğer anlattıklarını aynı başlığa bağlamak zorunda kalmamalıdır. “Bu kelime dışında ne konuşmak istersin?” mümkün bir davettir. Çocuk başka bir konuyu seçtiğinde aile bunu dersin dışına çıkmak olarak görmeyebilir. Burada konu seçimi çocuğun dikkatini veya istekliliğini değerlendiren bir gösterge değildir. Kelime açıklaması, aile sohbetinin bir parçası olabilir; sohbetin tamamını sınırlayan bir başarı başlığı olmak zorunda değildir.
Yetişkin bir açıklamayı çok yararlı bulup çocuğun da aynı noktayı önemsemesini bekleyebilir. Bu iki beklenti ayrılabilir. Aile kendi merak ettiği kelimeyi kendisi sorarken çocuğun farklı bir ifadeyi seçmesini kabul edebilir. Terimleri aynı sırayla ele almak veya bütün listeyi bitirmek bu yazının amacı değildir. Hangi kelimenin neye işaret ettiğini konuşmak, sözlük tamamlama işi olarak sunulmaz. Çocuk yalnız bir kelimeyle ilgileniyorsa bu sınırlı ilgi üzerinden bütün öğrenme deneyimi hakkında sonuç üretilmez. Diğer kelimeler konuşulmamış olarak kalabilir.
Yetişkin çevirisinin cümleye eklediği anlamı fark etmek
“Henüz” kelimesi de cümlenin kapsamını değiştirebilir. Çocuk “Henüz o kelimeyi bilmiyorum” dediğinde aile bunu “Hiçbir şey bilmiyor” şeklinde büyütmemelidir. Burada yalnız belirli bir sözden bahsediliyor olabilir. “Hangi kelimeyi kastettiğini söylemek ister misin?” sorusu o dar alanı korur. Çocuk cevap vermeyi seçmezse bilinmeyen kelimeyi yetişkinin tahminiyle doldurmak gerekmez. Cümlenin kapsamını ayırmak, unutulan ya da bilinmeyen sözler üzerinden kişisel öğrenme sonucu üretmeden konuşabilmeye ilişkin editoryal bir dil dikkatidir.
Tamamen kurmaca aile konuşması: Kerem, “Anlatılan sözü biraz anladım” der. Annesi, “Ben bunu tamamen anladın diye duymuşum, ama sen biraz dedin” diye karşılık verir. Kerem, “Bir kısmını soracağım” der. Annesi, “O kısmı senin yerine bildiğimizi söylemeyelim” diye cevap verir. Bu sahne gerçek bir çocuk konuşmasının kaydı değildir. “Biraz” sözcüğünü koruyarak anlamın kesinlik düzeyini değiştirmemeye ilişkin bir kurmacadır; öğrenme düzeyi, gelişim hızı veya kişisel yeterlilik hakkında ölçüm sunmaz.
“Sanırım”, “belki” ve “bir kısmı” gibi ifadeler cümlenin süsü değildir; çocuğun anlattığı kapsamı daraltabilir. Aile bunları daha akıcı bir özet için silerse başka bir sonuç ortaya çıkar. “Şunu biliyor” ile “Şunu duymuş olabilir” aynı bilgi değildir. Sözü aktaracak yetişkin kendi yorumunu işaretleyebilir. Bu, çocuğun anlatımının mutlaka doğru olduğu veya her ayrıntının doğrulandığı iddiası değildir. Yalnız çocuğun cümlesini yetişkinin daha kesin bulduğu cümleyle değiştirmemenin mümkün olduğunu gösterir. Belirsizlik, kelime konuşmasının içinde görünür kalabilir.
Kaynak adından öğrenme yolu üretmemek
ISU’nun antrenör ve destek personeli sayfası, eRink’teki dürüstlük öğrenme kaynaklarına işaret eder. Bu kaynak işareti çocuk için öğrenme yolu tanımlamaz. Aile cümleleri editoryal hazırlıktır; bağlantılı kurs, seminer, belge veya yerel erişim hakkında okunmuş içerik iddiası taşımamaktadır.
Bir aile eğitim kaynağının adını duyduğunda “Bizim kullandığımız kelimelerle ilişkisi nedir?” diye sorabilir. Cevap, bir kaynağa işaret ediyor olabilir; çocuğun izlemesi gereken sıra veya eğitim süreci anlamına gelmek zorunda değildir. Bu yazı kaynakların nasıl kullanılacağını öğretmez. Çevrimiçi tanıtımlarda görülen öğrenme dili, ailenin evde ders üretmesi için malzeme olarak sunulmaz. Yerel muhatabın kullandığı terim de yalnız bu kaynağın adıyla açıklanmış sayılmaz. Sözün anlamına ilişkin soru, bir eğitim seçimi veya tamamlanmış kurs sonucu olmadan konuşulabilir.
Kelimeleri çocuğun göstereceği bir kanıt listesine çevirmemek
Aile “Öğrendiğini söylemişken bize de göster” diyebilir. Bu talep, kelimeyi açıklama sohbetinden farklı bir beklenti oluşturur. Burada böyle bir görev verilmez; konuşma çocuğun ne söylediğini anlamakla sınırlıdır. Bir terimin adını bilmek, onun için bedensel örnek sunma borcu yaratmaz. Çocuk cümlesini açıklamak istemiyorsa aile kendi anlamadığını söyleyebilir. Yetişkinin anlamadığı nokta, çocuğun kanıtlamak zorunda olduğu bir özellik değildir. Bu ayrım sözleri kişisel izin, ders sonucu veya beceri hükmü gibi kullanmamaya yarayan editoryal bir sınırdır.
Konuşmanın diğer yönlerini ders açıklamasının muhatabını seçme soruları, çocuğun pistteki gününü kendi anlatması ve yorumda kullanılan terimlerin çerçevesi başlıklarında ayrı ele almak mümkündür. İç bağlantılar sözlerin kapsamını konuşmak içindir; beceri denemesi veya yeni ders uygulaması önermez. Sayfa adreslerindeki önceki yaş ifadeleri, bu metindeki öğrenme kelimelerinden katılım onayı çıkarılmasına dayanak yapılamaz.
Yarım kalan sözlüğe değil açık kalan soruya yer vermek
Aile bir görüşmenin sonunda “Kelimenin bir anlamını öğrendik ama bu cümlede neden kullanıldığını henüz bilmiyoruz” diyebilir. Bu, tamamlanmamış bir ödev sonucu değildir. Bir kelimenin farklı cümlelerde bulunması, bütün kullanımlarının aynı anda açıklanmasını gerektirmez. Çocuk da duyduğu tek anlamı bütün derslere taşımak zorunda değildir. Anlamın kapsamı açık tutulduğunda yetişkin kendi tahminini bilgi gibi yerleştirmemeyi seçebilir. Burada cevap bekleyen soru kalabilir; kelimeyi bilmemenin kişisel gelişim hakkında sonuç verdiği kabul edilmez. Sohbet, belirsizlikle birlikte tamamlanabilir.
Bir başka konuşmada kelimenin yeniden duyulması, önceki sorunun cevaplandığını göstermez. Aile hangi cümlenin yeni olduğunu, hangisinin yalnız aynı sözcüğü içerdiğini ayırabilir. Çocuğun kendi kullanımını daha önceki kullanımına uydurması gerekmez; yeni cümlenin neyi anlattığı sorulabilir. Böylece konuşma bir doğru kelime arşivi oluşturmaya dönüşmeden sürdürülebilir. Bu yazı kelimeleri düzeltmenin, açıklamanın veya konuşmanın sportif sonucunu vaat etmez. Fiillerin anlamını kendi cümlesinde tutmak, bedensel uygulamanın ve kişisel değerlendirmenin yerine geçmeyen bir dil hazırlığıdır.
Sık sorulan sorular
Öğrendim diyen çocuğa hangi anlamı kastettiği sorulabilir mi?
Kendi cümlesinde neyi anlatmak istediği merak edilebilir. Bu soru, öğrendiği şeyin bedensel olarak gösterilmesini istemekle aynı değildir. Çocuk bir kelimeyi duyduğunu veya açıklamayı kısmen anladığını söylüyor olabilir. Bu rehber farklı cevapları puanlamaz; söylenen fiili kendi anlatısının kapsamıyla ele alır.
Bir çevrimiçi terim açıklaması bütün buz pateni konuşmalarına uygulanır mı?
Terimin hangi disipline ve hangi açıklamaya ait olduğu bilinmeden böyle bir genelleme yapılmamalıdır. Bu metin çevrimiçi bir sözlük maddesini yerel dersin tanımı yerine koymaz. Aile kendi görüşmesinde kelimenin hangi anlamda kullanıldığını sorabilir; bağlantılı eğitimlerin tamamının okunduğu veya yerel karşılığının bilindiği varsayılmaz.
Çocuğun cümlesindeki belki kelimesini özetten çıkarabilir miyim?
Çıkarmak, cümlenin kesinlik düzeyini değiştirebilir. Aile çocuğun belirsizliğini korumayı seçebilir ve kendi yorumunu ayrıca söyleyebilir. Bu tercih bir öğrenme yönteminin başarısını garanti etmez. Ama çocuğun “Belki anladım” sözü ile yetişkinin “Anladı” sonucunun farklı ifadeler olduğunu görünür kılan editoryal bir ayrımdır.
